Moléculas en acción co programa A Ponte

O pasado venres,17 de decembro, o alumnado de primeiro de bacharelato desfrutou dunha charla impartida polo catedrático de Química da USC José Ramón Leis Fidalgo.

A charla, de título Moléculas en acción, encádrase dentro do programa A Ponte entre o Ensino Medio e a USC e foi solicitada polo departamento de Lingua Galega, para dar así visibilidade á ciencia e á súa divulgación en lingua galega. Contou con varias demostracións ben interesantes en vivo e vídeos de reaccións químicas, salientando a importancia dalgúns materiais e as súas aplicacións no día a día, coma os ferrofluídos, polímeros súper absorbentes coma o poliacrilato de sodio ou aliaxes intelixentes coma o nitinol.

Entre sapiens e neandertais

Con A vida contada por un sapiens a un neandertal estreámonos co ensaio no Club de lectura de adultos Fraga de novio. O libro sae da escrita de Juan José Millás (o neandertal) a partir do coñecemento sobre a evolución humana de Juan Luis Arsuaga (o sapiens). E desta mestura dos dous sae un libro moi entretido, cheo de humor e con moita bioloxía que nos axuda a comprender en parte por que os humanos somos como somos. Desde logo, independentemente da natureza do lector, este libro é de alta recomendación.

Rematamos as xuntanzas neste ano 2021, pero continuamos con moitas ganas para xaneiro de 2022 da man de Rosa Aneiros e a súa Resistencia. Boas festas!

A Terra de Anna?

A Terra de Anna, a nosa Terra. Ao fío do tema do cambio climático, o club d@s Lerpeir@s uniuse ao d@s Benxamíns cunha lectura que promove o cuestionamento sobre a responsabilidade que temos no mantemento da natureza e da súa biodiversidade. Quen mellor que o filósofo e escritor Jostein Gaarder para provocar en nós as preguntas que nos levan a valorar ata que punto os países están mantendo os compromisos adquiridos nos distintos cumios e se estes son ou non suficientes. Que pode facer a mocidade para mudar o que semella inevitable?

Acompañamos a lectura traendo á mesa de conversa a serie de cómic Os mundos de Aldebarán, de Leo e, con especial querencia, unha selección de fragmentos da película O sal da Terra, de Sebastião Salgado. Que levou a este fotógrafo a percorrer o mundo coa súa cámara? Que hai nesa mirada? Tras a dor, a deseperación ante o observado, existe a esperanza? Si, existe: Sebastião e a súa muller, Lélia Wanick, conseguiron reforestar unha zona “morta” e crear nela o Instituto Terra. Si, é posible!

Rematamos esta sesión do club coa xanela aberta. As pequenas accións poden facerse grandes!

11 de febreiro: Día Internacional da Muller e da Nena na Ciencia

Sabías que temos internet grazas ao enxeño dunha muller? Ou que os primeiros programas informáticos da historia tamén foron obra dunha científica? Mulleres como Ada Lovalace, Hedy Lamarr, Rosalyn Franklin, Margarita Salas, Lynn Margulis, Tu Youyou… foron as responsables de descubrimentos que cambiaron o rumbo da ciencia en aspectos importantísimos: invención de fármacos e tratamentos para a malaria, transplantes de órganos, leucemia, VIH…; estudos da estructura do ADN; investigacións moleculares… Tamén marcaron grandes avances noutros campos, dende a oceonagrafía, coa elaboración do primeiro mapa do solo oceánico, ata o descubrimento dun buraco negro na nosa galaxia, pasando tamén polas matemáticas.
A maioría delas tivo que loitar nun mundo machista onde non se valoraban os seus méritos polo simple feito de ser muller. Outras, despois de loitar e traballar moitísimo, si que foron recoñecidas con prestixiosos premios, como o Premio Nobel.
Agora podes coñecer as súas investigacións e logros a través dos traballos dos alumnos de 2º de Bacharelato do noso centro para a materia de Lingua Castelá, dentro do Proxecto das Mulleres na Ciencia, nos que recompilaron os datos máis importantes dalgunhas destas marabillosas mulleres que entregaron parte das súas vidas á investigación e contribuíron a que o mundo sexa moito mellor.
Aquí tes unha pequena mostra, pero podes ver todos os vídeos na nosa canle de Youtube:

Hedy Lamarr, inventora.
Gertudre Belle Elion, bioquímica farmacóloga.
Marie Tharp, xeóloga e cartógrafa.

Día Internacional da Muller e da Nena na Ciencia!

Mulleres científicas? Pois claro! Velaquí que traballiño tan chulo fixeron na materia de Física e Química en 2º de ESO! Cartelas cos seus nomes, para saber delas, para non esquecelas, para animar as nenas a facer ciencia! Margarita Salas, Celia Rivas, Concepción Arenal, Naamme Phipps Clark, Anna Lluch, Mª Pilar Fernández Otero, Hedy Lamarr, Mileva Maric, Lisa Heitner, Pilar Roig, Mª Inmaculada Paz Andrade, Margaret Sanger, Vandana Shiva, Erna Schneider, Ana Mª Prieto López, Marie Curie, Beulah Henry…

Nós dende a biblioteca acompañamos, sacamos fondos e visibilizamos! Falar da Muller na Ciencia é falar tamén dos obxectivos da Axenda 2030:

 

 

As nosas receitas vexetarianas. Proxecto interdisciplinario

No segundo trimestre do curso pasado, no marco do tema interdisciplinario da sostibilidade, comezamos un proxecto que perseguía a facernos pensar sobre a nosa alimentación. Debates, das investigacións e experimentación para a elaboración dun libro de receitas vexetarianas.  Da teoría, á práctica!

A profesora Ana Dapena, dinos na introdución:

“Incrementar o consumo de vexetais e legumes en lugar de carne diminuiría a nosa pegada hídrica porque para producir un quilogramo de carne bovina precísanse máis de 15.000 litros de auga fronte aos 4.000 que fan falla para 1 quilogramo de legumes ou os 131 litros para 1 quilogramo de cenorias.”

Co obxectivo de reflexionar sobre a nosa responsabilidade e os posibles xeitos de contribuír á loita contra o cambio climático, os alumnos de 3oESO A e 3o ESO B do IES de Porto do Son, nun proxecto desenvolvido nas materias de Física e Química e Lingua Galega, elaboraron este compendio de receitas, nas que se procurou empregar:
● alimentos o menos envasados posible, para evitar residuos.
● produtos frescos e de proximidade, para evitar a contaminación xerada polo transporte.
● produtos maioritariamente de orixe vexetal.

O receitario reúne tamén un glosario enmarcado no Tratamento Integrado de Linguas. Nas materias deste ámbito (Lingua Galega, Inglés e Francés), revisaron o léxico traballado e recolleron as equivalencias nas distintas linguas traballadas nese nivel. Achégannos unha selección das principais voces da alimentación saudable e os seus procesos en galego, castelán, inglés e francés.

As complicacións do día a día fóronse impoñendo. A revisión e maquetación final, foise retrasando. Pero… xa están aquí As nosas receitas vexetarianas. E que mellor que este tempo de boas intencións ao comezar o ano, despois dos excesos do Nadal, para presentárvolo!!!! Podedes velo e descargalo premendo na imaxe:

 

A ridícula idea de non volverte ver

Cando se pensa nunha muller científica, sempre nos ven á cabeza a figura de Marie Curie. Todo o mundo a relaciona coa brillantez académica, merecedora de dous premios Nobel, a primeira muller en recibir un. Tamén se asocia coa radioactividade, causa da súa morte. Muller adiantada ao seu tempo, pouca xente coñece a existencia do diario seu persoal onde expresa os sentimentos de dor causados pola morte en accidente do seu marido, Pierre Curie. Esta faceta descoñecida, onde se representa a unha muller de forte caracter e chea de emocións contidas, é a que destaca Rosa Montero no seu libro A ridícula idea de non volverte ver.

Medio ensaio autobiográfico, medio biografía dunha gran científica, o libro fálanos da morte, do que implica a desaparición dun ser querido, da necesidade de reinventarse tras a perda. Moi recomendable, pois todo o mundo pasou ou pasará nalgún momento por esta situación inevitable.

A próxima xuntanza será en torno a Expiación, de Ian McEwan

Comezamos o programa Con-Ciencia, por unha costa sostible

Onte comezamos o programa Con-Ciencia con Arenaria Coodinación. A biblioteca será o espazo onde se desenvolverán os obradoiros e talleres de divulgación científica sobre sostibilidade, nos que alumnado de 2º de ESO participará ao longo do curso en sesións de titoría e nas materias de Física e Química e ITI.

No marco do noso tema interdisciplinario para o 2018-19, facemos nosos os obxectivos desta iniciativa promovida polo Grupo de Acción Local de Pesca Costa Sostible,  Seo de Fisterra-Ría de Muros Noia, e no que colaboran o Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, a Asociación de Oceanográfos de Galicia e a Fundación CETMAR (Centro Tecnolóxico do Mar), co respaldo da Consellaría do Mar e o FEMP (Fondo Europeo Marítimo e de Pesca). Coma eles, pretendemos “con-cienciar” o noso alumnado e procuramos:

  • Poñer de manifesto a problemática actual global en materia de medio ambiente.
  • Valorar e debater como nos afecta a nivel local.
  • Fomentar unha actitude e traballo en equipo para tratar de expoñer solución.

María e David son os oceanógrafos que nos acompañarán en moitas das xornadas.  Chegaron ben cedo, e dispuxeron nas mesas da biblioteca un mundo vido do mar, próximo e afastado a un tempo, ao que nos foron levando da man e sobre o que espertaron a nosa curiosidade cienctífica e corresponsabilidade, entre sorrisos e chiscadelas que, de seguro, han ir facendo pouso.

Dos fósiles de amonites, primeiros moluscos dos que temos rexistro fósil, aos bivalvos, aos gasterópodos, escalópodos, aos cefalópodos, aos peixes…  Un mundo que sostén o noso ecosistema mariño. O Nautilus, coa proporción áurea que o converteu en paradigma da perfección estética e deu nome ao submariño de Xulio Verne. A caracola, na que as lendas acubillan o son do mar e que, en realidade, o que fai é ecoar os nosos latexos (non deixa de ser tamén poético!). Que comemos, volandeiras ou zamburiñas? Por que as ostras crean perlas? E o polvo, sería un alumno avanzado nas nosas aulas? Como se reproduce o melgache? Cantos dentes ten Gastón, o tiburón do Acuario da Coruña? Todas as baleas se alimentan de placton? Como se defende o cabaliño de mar, como se alimenta, como cría? Por que é tan importante a estrela de mar para o medio mariño?

E nós, que estamos a facer por manter este mundo que vai máis alá das películas de Disney, das lendas e do anecdotario popular que nos acompaña?

Observemos ese mar que nos alimenta, que sostén a economía de moitas das nosas familias, que nos aporta  pracer no deporte e no lecer. É un mar que está a falarnos dun planeta que se resente.

Aquí estamos pois co noso alumnado, coñecendo para aportar solucións e compromisos.

dig

Unha invasión silenciosa. A diversidade baixo ameaza.

Imos fiando xa o tema deste ano co do próximo curso: da Comunicación á Sustentabilidade. E que mellor forma de facelo que con esta exposición de Adega e a Consellaría de Medio Ambiente sobre especies invasoras! Non hai máis que escoitar os berros da natureza que está a chamar por nós!

Colaboramos co departamento de Bioloxía na elaboración dun cuestionario para traballar a exposición e o alumnado, unha vez máis, saíu ao corredor para aprender! Podedes ler a entrada completa sobre a actividade na páxina do centro.